Tarihin Sıfır Noktasından Geleceğe:

Şanlıurfa’da Tarımın Kadim Gücü ve Sürdürülebilir Yarınlar

Değerli URFAPRESS Okurları,

Şanlıurfa, sadece Anadolu’nun değil, tüm insanlık tarihinin seyrini değiştiren muazzam bir coğrafyanın adıdır. Göbeklitepe ve devamında yürütülen Taş Tepeler kazıları, tarihe ve bilime ezber bozan bir gerçeği öğretti: İnsanlık, tarım devrimini ve ilk yerleşik yaşam adımlarını bu topraklarda attı. Yaban buğdayının ilk kez evcilleştirildiği, ilk tarımsal üretimin yeşerdiği bu bereketli Hilal, binlerce yıldır insanlığı beslemeye devam ediyor.

Günümüzde de durum farklı değildir. Türkiye’nin ekonomik kalkınmasında, istihdamında, ihracatında ve gıda güvenliğinde tarım sektörü hayati bir omurga oluşturmaktadır. Ülkemizin büyüme hedeflerinde ve sanayisinin hammadde tedarikinde tarım, stratejik sektörlerin en başında gelmektedir. Bu stratejik gücün merkez üssü ise şüphesiz Şanlıurfa’dır.

Şanlıurfa Tarımının Türkiye İçin Stratejik Önemi

Güneydoğu Anadolu Projesi’nin (GAP) kalbinde yer alan Şanlıurfa, tescilli 1 milyon 100 bin hektar tarım alanıyla ülkemizin gıda güvencesinin en büyük garantörüdür.

· Üretim Zirvesi: Pamuk üretiminde Türkiye’nin açık ara lideri, kırmızı mercimekte ve fıstıkta dünya ölçeğinde bir güç, buğdayda ise yıllık 1,7 milyon tonu aşan üretimiyle ikinci büyük tahıl ambarıyız.

· Su ve Bereket: GAP kapsamında sulamaya açılan tarım alanlarının 579 bin hektara ulaşması, tarımsal üretimimizi katlayarak büyütmüş, 100 bine yakın üreticimizin alın teriyle kentin ve ülkenin ekonomik kalkınmasına devasa bir ivme kazandırmıştır.

Ancak Göbeklitepe’den bize miras kalan bu 12 bin yıllık tarım mirasını ve toprağın bereketini korumak, günümüzde kapımıza dayanan küresel iklim krizi ve çevre sorunları nedeniyle her zamankinden daha zorlu bir hal almıştır.

Geleceğe Temiz ve Yaşanabilir Bir Şanlıurfa İçin Neler Yapmalıyız?

Bizler bu toprakları geçmişten miras almadık; yarının çocuklarından, gelecek nesillerden ödünç aldık. Unutmamalıyız ki sağlıklı 1 santimetre tarım toprağının oluşması tam 500 yıl sürmektedir. İklim değişikliği riskinin tırmandığı, kuraklığın kapımızda olduğu bu dönemde temiz ve yaşanabilir bir Şanlıurfa için acilen yapmamız gerekenler şunlardır:

1. "Suda Sıfır İsraf" ve Kapalı Sulama Sistemleri

Vahşi (salma) sulama yöntemleri hem toprağımızın tuzlanıp çoraklaşmasına yol açmakta hem de aziz su kaynaklarımızı heba etmektedir. Açık kanal sulama ağlarımızı buharlaşmayı önleyecek kapalı borulu sistemlere dönüştürmeli, çiftçilerimizi damlama ve yağmurlama gibi modern sulama tekniklerine geçirmeye zorunlu kılmalıyız.

2. Bilinçli Kimyasal Kullanımı ve Toprak Analizi

Gelişigüzel ve kulaktan dolma miktarlarla atılan gübre ve tarım ilaçları (pestisitler), toprağın doğal yapısını bozmakta ve yeraltı sularımızı kirletmektedir. Her ekim öncesinde toprak analizine dayalı reçeteli gübreleme şart koşulmalı; hassas tarım teknolojileri ve biyolojik mücadele yöntemleri yaygınlaştırılmalıdır.

3. Yeşil Kuşak ve Ağaçlandırma Hamlesi

Orman varlığı bakımından ülkemizin en fakir illerinden biri olan Şanlıurfa’da, iklime ve kuraklığa dayanıklı türlerle (meşe, menengiç, alıç gibi) kent çevresinde ve tarım alanlarının çeperlerinde devasa yeşil kuşaklar ve rüzgar kıranlar oluşturmalıyız. Bu hamle hem erozyonu önleyecek hem de kentin mikroklimasını yumuşatacaktır.

4. Kuraklığa Dirençli Tohumlar ve Ekim Nöbeti

Harran Üniversitesi ve Araştırma Enstitülerimizin bilimsel öncülüğünde, yüksek sıcaklığa ve kuraklığa dayanıklı yerli tohum çeşitleri geliştirmeliyiz. Toprağı yoran tek ürün ekimi (örneğin sürekli pamuk) yerine, toprağı besleyen baklagillerle münavebeli (ekim nöbeti) tarım sistemini oturtmalıyız.

Son Söz: Doğayla Barışık Üretim

Göbeklitepe’de 12 bin yıl önce ilk tohumu toprakla buluşturan ecdadın torunları olarak, bugün bize düşen en temel görev; toprağımızı zehirlemeden, suyumuzu heba etmeden ve doğamızı tahrip etmeden üretmektir.

Şanlıurfa’nın geleceği; bilimin ışığında atılacak akılcı adımlarda, modern tarım tekniklerinde ve toprağımıza göstereceğimiz sadakattedir. Temiz, yeşil, canlı ve yaşanabilir bir Şanlıurfa’yı hep birlikte inşa edeceğiz.

Geleceğimizin su gibi aziz, toprağımız gibi bereketli olması dileğiyle...

Kalın sağlıcakla.

Prof. Dr. Ali Rıza ÖZTÜRKMEN

TEMA Vakfı Şanlıurfa İl Temsilcisi

Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi

Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Başkanı– Şanlıurfa